Blog Paul Ponsaers

Gedwongen ontslagen of gedwongen transferts? - Juli 2009

De Belgische gevangenissen zitten overvol. ‘De overbevolking zorgt voor instabiliteit, sociale onrust en bemoeilijkt de strafuitvoering’, zo heet het. In juni 2008 telde België in totaal zowat 10.000 gedetineerden. De capaciteit bedroeg amper 8.500 plaatsen. Kortom : het zou gaan om een overbevolking van 119% volgens cijfers van het ICPS van het King's College London. Daarmee scoort België slechter dan de ons omliggende landen, zeker in vergelijking met Nederland, waar er sprake zou zijn van een bezetting van slechts 77%. In Nederland zou er sprake zijn van een overcapaciteit van 2.000 cellen. Kortom : zo’n 20% van de cellen zouden leeg staan.

 

Niettemin valt het op dat België een lager aantal gedetineerden per 100.000 inwoners telt dan de buurlanden, met uitzondering van Duitsland, namelijk 93 gedetineerden per 100.000 inwoners. Hierbij dient evenwel opgemerkt dat afgelopen 10 jaar de omvang van de gevangenispopulatie bleef oplopen, terwijl de capaciteit niet evenredig toenam. Ook de (beperkte) plaatsing onder electronisch toezicht kon deze kloof niet dichten. In Nederland gaat het om 100 gedetineerden per 100.000 inwoners. Vanaf 1985 liep de gevangenispopulatie snel op in Nederland. Dat jaar telde Nederland nog het minste aantal gedetineerden per 100.000 inwoners van Europa, terwijl Nederland intussen tot de Europese koplopers ging behoren. Dit ging gepaard met een ware “cellenexplosie”: er werden ijverig gevangenissen gebouwd. Sinds 2005 is het aantal gevangenen echter teruggelopen, hetgeen toegeschreven wordt aan de dalende criminaliteit.

 

Beide landen kennen dus ronduit een omgekeerde tendens. Terwijl België geconfronteerd wordt met een overbevolking en een relatief lage gemiddelde dagpopulatie, heeft Nederland te maken met een overcapaciteit en een (nog steeds) relatief hoge gemiddelde dagpopulatie. Kijken we even naar de consequenties hiervan.

 

Het gevolg van de Nederlandse situatie is dat er een achttal gevangenissen dicht zouden moeten, wat met zich meebrengt dat de job van zowat 1.200 gevangenenbewakers op de tocht komt te staan. De Nederlandse staatssecretaris van Justitie Nebahat Albayrak wil gedwongen ontslagen vermijden. En meteen groeit er een plan : 500 Belgische gedetineerden naar Nederland importeren. Nederland zou bereid zijn de gevangenis van Tilburg (met een capaciteit van 680 gedetineerden) hiertoe leeg te maken. Deze gevangenen zouden over andere strafinrichtingen in Nederland worden verspreid en in Tilburg zouden dan veroordeelde langgestrafte gedetineerden uit België terechtkomen.

 

België hoopt de gedetineerden vanaf 1 januari 2010 naar Tilburg over te brengen, uiterlijk tot 2016. Tegen dan zou het masterplan moeten rond zijn en België over voldoende extra gevangenissen moeten beschikken. De Belgische vakbonden zijn tegen de idee. Volgens hen zou de minister beter een paar oude gevangenissen heropenen en één of twee Nederlandse ‘bajesboten’ kopen. ‘Laat die boten aanmeren in Antwerpen, en zet er Belgisch personeel op. Zo heeft onze tewerkstelling er ook nog wat aan’, zo luidt het. België blijkt niet zo happig op die boten, wegens ongeschikt om langgestraften te herbergen. De Belgische Minister van Justitie De Clerck, wil vooral gedetineerden overbrengen die daarmee instemmen, maar hij sluit niet uit dat er ook gedwongen transfers zullen plaatsvinden.

 

Het lijkt wel de kwadratuur van de cirkel: ofwel gedwongen ontslagen in Nederland, ofwel gedwongen transfers vanuit België. Bestaat er eigenlijk wel een politiek van het minste kwaad? Of hoe het beschavingspeil zich verlaagt tot een mathematische formule. Globalisering noemen ze dat…