Blog Paul Ponsaers

Arme Joe - Oktober 2007

Laatst naar een concert van Bart Peeters geweest, in het Capitool te Gent. Leuk concert overigens. Er werd gemobiliseerd voor de'Dag tegen Zinloos Geweld'. Dezelfde dag besliste de jeugdrechter de Poolse jongen, Mariusz O. (17) niet te verwijzen naar het Hof van Assisen, hem niet 'uit handen te geven', dus binnen het maatregelenrecht van de Belgische jeugdbescherming te houden en niet over te geven aan het strafrecht van meerderjarigen. Mariusz O. is de vriend van Adam G. (18), die met een mes Joe Van Holsbeeck (17) neerstak in het Centraal Station van Brussel op 12 apfiI 2006. Joe is ter plaatse overleden aan de messteken. De twee Poolse jongens glngen aan de haal met de mp3-speler van Joe. Adam G. werd wél voorheen uit handen gegeven door de Brusselse jeugdrechter. Toen waren de nabestaanden tevreden met de gang van zaken. Vandaag zíjn ze dat veel minder.

 

'Voor ons is het alsof hij geen straf krijgt. Want in een gesloten instelling zitten als je in de gevangenis thuishoort, is als op intemaat gaan. Zo zal die jongen nooit begrijpen dat hij iets verkeerds heeft gedaan', zegt de vader van Joe. De jeugdrechter heeft het over een andere realiteit : 'Mariusz komt nog in aanmerking voor opvoedings- en begeleidingsmaatregelen' , zegt ze.'Hij beseft dat hij niet enkel de verantwoordelijkneid draagt voor de diefstal, maar ook voor de dood van Joe. Ook de aanhoudende mediabelangstellling heeft op hem gedrukt. Hij toont berouw, zoveel is zeker. Daarenboven heeft hij nood aan verdere opvoeding, scholing en psycho-educatief werk.'

 

Twee rationaliteiten schieten langs elkaar heen. Hoe weeg je in 's hemelsnaam zulke dingen tegen elkaar af? Beide hebben hun rechten, toch? Het is goed dat er rechters zijn die tegen de maalstroom inzwemmen en naar de toekomst kijken. Dat doet niets af van het feit dat ik me telkens opnieuw aÍvraag hoe het mogelijk is dat er een moord gepleegd werd in de meest centrale plaats van de Europese hoofdstad (het Centraal Station in Brussel), waar er duizenden mensen voorbij trokken gedurende hun dagelijks verplaatsingsritueel, zonder dat iemand wat merkte.

 

Zijn we te weinig moedig? Zljn we te weinig op elkaar betrokken om met werkelijke interesse om ons heen te kijken? Schuldig verzuim in plaats van eigenrichting? Hoe is het mogelijk dat bij herhaling een oproep werd gedaan om getuigen te vinden van de moord, gepleegd door zogenaamd Marokkaanse jongeren? Uiteindelijk was het een bewakingscamera van een private bank die leidde naar Poolse jongens. Getuigen lieten het afweten.

 

Die vormen van collectieve onverantwoordelijkheid bekommeren me. We leven in het tijdperk van het slachtoffer. In Vlaanderen is men het de 'witte woede' gaan noemen - een sociale beweging die ogenschijnlijk diverse groepen in de samenleving doorsnijdt, wars van ideologie, partijkleur of levensbeschouwing. Het lijkt wel een existentiële noodkreet die voorkomt uit de onbeschrijfelijke pijn die uitgaat van kindermisbruik, van onbegrijpelijk geweld, van ouders van verongelukte kinderen. Maar die witte woede blijkt vooral een collectieve reactie achteraf, zelden een individuele alerte actie.

 

Op de achtergrond hoor ik dat oude, melancholische nummer van Will Tura: 'Arme Joe'. En ik weet dat dé enige goede oplossing niet bestaat. Ik hoop maar dat we niet in een oog-om-oog logica belanden. Kwestie van goed uit onze ogen blijven kijken.